اخبار باشگاه اقتصاددانان روزنامه شماره ۶۵۲۷

تنش‌های نظامی در خاورمیانه و اختلال در یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، اقتصاد جهانی را در آستانه بحرانی تازه قرار داده است. بسته شدن عملی تنگه هرمز و توقف صادرات بخش بزرگی از نفت و گاز طبیعی مایع منطقه، بازارهای انرژی را به‌شدت متلاطم کرده و زنجیره‌های تامین جهانی را با خطر اختلال جدی روبه‌رو ساخته است. در حالی که قیمت نفت به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده، کمبود سوخت‌های حیاتی مانند نفت کوره و گاز طبیعی مایع می‌تواند پیامدهایی فراتر از نوسانات معمول بازار انرژی داشته باشد و حتی تجارت دریایی و تولید صنعتی در بسیاری از کشورها را تحت تاثیر قرار دهد. نفت کوره که در شرایط عادی یکی از ارزان‌ترین فرآورده‌های نفتی محسوب می‌شود،

در صنعت نفت، «نفت کوره» را معمولا «تهِ بشکه» می‌نامند. این سوخت معمولا ارزان و کم‌طرفدار است و مهم‌تر از همه، از پایینِ برج تقطیر نفت خام به دست می‌آید؛ همان تجهیز بلند پالایشگاهی که در آن نفت خام حرارت داده می‌شود و به انواع مختلف فرآورده‌های نفتی شکسته و تفکیک می‌شود. اما جنگ در خاورمیانه شرایط این صنعت را کاملا دگرگون کرده است. اکنون نفت کوره به کالایی فوق‌العاده گران تبدیل شده و این خبر بدی برای اقتصاد جهانی است.

صبح به‌خیر. جنگ در خاورمیانه قیمت نفت را به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسانده است. همان‌طور که انتظار می‌رفت، پیش‌بینی‌های تورم در کوتاه‌مدت افزایش یافته‌اند. معامله‌گران بازار قراردادهای آتی اکنون دیگر انتظار کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در سال جاری را ندارند و بازده اوراق خزانه‌داری کوتاه‌مدت نیز افزایش یافته است.

از زمانی که ایالات متحده و اسرائیل ماه گذشته به ایران حمله کردند، اقتصادها و بازارهای مالی در میان توفانی از بی‌ثباتی سرگردان شده‌اند. کانون اقتصادی این درگیری در حوزه انرژی قرار دارد. بسته شدن عملی تنگه هرمز جهان را از حدود یک‌پنجم عرضه نفت خود محروم کرده است؛ یعنی نزدیک به ۲۰‌میلیون بشکه در روز. این اتفاق بزرگ‌ترین شوک تاریخ به بازار جهانی نفت محسوب می‌شود و باعث نوسانات شدید درون‌روزی قیمت نفت و آزادسازی گسترده ذخایر استراتژیک نفت شده است؛ پدیده‌هایی که نمونه تاریخی مشابهی ندارند.

«این مساله اقتصادهای جهان را فرو خواهد ریخت.» این هشدار را سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر، در ششم مارس مطرح کرد. این سخن اغراق‌آمیز نبود. چند روز پیش از آن، شرکت QatarEnergy که حدود یک‌پنجم گاز طبیعی مایع جهان (LNG) را تولید می‌کند، پس از آنکه برخی از تأسیساتش هدف حملات ایران قرار گرفت، تأسیسات تولید و صادرات خود را تعطیل کرد. این شرکت که دیگر قادر به استخراج، فرآوری و به دلیل تقریبا مسدود شدن تنگه هرمز در اثر درگیری‌ها، حمل LNG نیست، حالت فورس ماژور را برای قراردادهای خود اعلام کرده است.