اخبار باشگاه اقتصاددانان روزنامه شماره ۶۵۲۴

حمله به ایران در حالی وارد دهمین روز خود می‌شود که نفت به محوری‌ترین بخش آن بدل شده است. تامین انرژی هم اکنون اصلی‌ترین نگرانی غربی‌هاست و بسیاری از کشورها را به تکاپو انداخته است. این موضوع در قیمت نفت خام در سطح جهان و قیمت بنزین در خاک آمریکا منعکس شده و برخی تحلیلگران امیدوارند که خطوط لوله زمینی بتوانند بخشی از محدودیت تردد در تنگه هرمز را پوشش دهند، اما همزمان تاکید می‌کنند که این‌گونه راه‌حل‌ها مقطعی بوده و نمی‌تواند چالش به وجود آمده در بخش انرژی را حل کند.

قیمت بنزین در ایالات متحده به‌شدت افزایش یافته است، زیرا پیامدهای حمله آمریکا و اسرائیل به ایران همچنان عرضه جهانی نفت را مختل می‌کند. بر اساس داده‌های باشگاه خودرویی AAA، میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی در سراسر ایالات متحده طی یک هفته ۱۴درصد افزایش یافته و روز شنبه به ۳.۴۱ دلار رسید.

راهبرد ایران در پاسخ به تهاجم آمریکا و اسرائیل اکنون روشن است: تحمیل هزینه‌ای اقتصادی که برای رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، غیرقابل تحمل باشد و او را وادار کند «جنگ انتخابی» خود را کنار بگذارد؛ آن هم در حالی‌ که قیمت بنزین در آمریکا به‌شدت افزایش می‌یابد. آیا راهی وجود دارد که این طرح شکست بخورد؟ بله؛ اگر رقیب قدیمی منطقه‌ای آن یعنی عربستان سعودی بتواند بازار نفت را تا حدی آرام نگه دارد.

آیا جنگ در ایران کوتاه خواهد بود؟ این همان چیزی است که رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، تنها چند روز پیش به جهان وعده داد. با این حال، اکنون به نظر می‌رسد وزیر دفاع او، پیتر هگست، از آن پیش‌بینی عقب‌نشینی می‌کند؛ او هفته گذشته هشدار داد که اوضاع «در حال شتاب گرفتن است نه کاهش»، درحالی‌که از ارسال بمب‌ها و جنگنده‌های بیشتر سخن می‌گوید. این درگیری در سراسر منطقه و حتی فراتر از آن گسترش یافته است؛ از جمله با غرق شدن یک ناوچه ایرانی در نزدیکی سریلانکا.

معمولا این‌گونه تصور می‌شود که قدرت‌های خلیج‌فارس ساختارهایی ثابت و تغییرناپذیر دارند. در نهایت، آنها با ثروت عظیم و حکومت‌های سلطنتی مطلقه مستحکم شده‌اند و با روابط عمیق اقتصادی و نظامی با آمریکا امنیت خود را تضمین کرده‌اند. حملات هوایی هفته گذشته آمریکا و اسرائیل به ایران و پاسخ‌های تلافی‌جویانه ایران، توجه‌ها را بار دیگر به آنچه این کشورها صادر می‌کنند (نفت و گاز) و آنچه وارد می‌کنند (افرادی که برای فرار مالیاتی می‌آیند و نیروی کار خارجی) جلب کرده است. اما فراتر از نگرانی درباره چالش‌های عرضه انرژی برای اقتصاد جهانی یا تمسخر رایج و سطحیِ اینفلوئنسرهایی که در مناطق جنگی حضور دارند، باید به یاد داشت که درگیری کنونی پیامدهای عمیقی برای کل منطقه خواهد داشت. این صرفا مساله‌ای میان آمریکا، اسرائیل و ایران نیست؛ بلکه مربوط به نظمی سیاسی در خاورمیانه است که پیچیده و درهم‌تنیده است و بسیار شکننده‌تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد.