اخبار ویژه‌نامه

لیلی زواره‌ای-دولت از یک‌سو با کسری‌ بودجه به‌خصوص در حوزه عمران و فشار هزینه‌های جاری روبه‌روست و از سوی دیگر روی کوهی از دارایی‌های ملکی نشسته است؛ دارایی‌هایی که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها یا مازاد بر نیاز هستند یا بیش از استاندارد بهره‌برداری مصرف می‌شوند. نگهداری این حجم موجودی که در مواردی بازدهی خاصی ندارد، سالانه هزینه‌های درشت روی دست دولت می‌گذارد که اندازه واقعی آن‌هم در حساب‌های عمومی شفاف نیست. اگر یک دارایی فقط به‌عنوان ملک باشد، هزینه زا می‌شود. تامین امنیت، مصرف انرژی، تعمیرات، استهلاک و هزینه فرصت قفل شدن سرمایه. هرچند در اقتصاد تورمی، این هزینه‌ها کوچک به نظر می‌رسند؛ اما درمجموع به ده‌ها همت در سال می‌رسند، قبل از اینکه یک ریال از آن به‌صورت مولدسازی وارد بودجه شود؛ مولدسازی ظاهرا در پیچ‌وخم دموکراسی و کسادی بازار ملک، قفل‌شده است.

دنیای اقتصاد، اصفهان: وضعیت صنایع استان اصفهان به عنوان قطب صنعتی کشور، در شرایطی به مرحله هشدار رسیده است که آمارهای ارائه شده در آخرین نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی، از توقف چرخ‌های تولید در صدها واحد صنعتی حکایت دارد. عدم تطابق قیمت‌های داخلی مواد اولیه با نرخ‌های جهانی، ناترازی در تخصیص ارز و سهم‌خواهی هلدینگ‌های بزرگ دولتی از بازار، محورهای اصلی اعتراضی بود که از زبان نمایندگان پارلمان بخش خصوصی شنیده شد.

استاندار اصفهان به دلیل نقش مؤثر و پیشرو در اجرای طرح‌های مناسب‌سازی دیجیتال، در سطح ملی تقدیر شدسی‌وپنجمین جلسه ستاد هماهنگی و پیگیری مناسب‌سازی کشور با محوریت توسعه دسترسی‌پذیری و بهره‌مندی افراد دارای معلولیت از فناوری‌های نوین، به‌صورت برخط با حضور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و همچنین دکتر مهدی جمالی‌نژاد استاندار اصفهان برگزار و بر تقویت تعاملات بین‌بخشی و تداوم اجرای برنامه‌های مناسب‌سازی در سطح ملی و استانی تأکید شد.

نسیم زمانی: دی‌ماه ۱۴۰۴ با یک عدد تاریخی به پایان رسید؛ شاخص قیمت مصرف‌کننده به ۴۶۹.۴ واحد رسید، تورم نقطه‌به‌نقطه ۶۰ درصد را ثبت کرد و تورم خوراکی‌ها تا مرز ۹۰ درصد بالا رفت؛ ارقامی که در آرشیو رسمی کم‌سابقه یا بی‌سابقه‌اند. همزمان، یکی از بزرگ‌ترین تصمیم‌های ارزی سال‌های اخیر نیز اجرایی شد: حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی و حرکت به سوی تک‌نرخی شدن ارز؛ تصمیمی که حامیانش آن را گامی ضروری برای پایان دادن به رانت می‌دانند و منتقدانش آن را شوکی تازه بر پیکر نحیف صنعت عنوان می‌کنند. همان حوزه‌ای که یک‌دهم آن سهم اصفهان است و همواره با مشکلات تأمین نقدینگی، انرژی و تعرفه‌ها روبه‌رو بوده، حالا با چالش حذف ارز ترجیحی، وارد آزمونی دشوارتر شده است.

گروه اقتصاد شهری: شورای شهر اصفهان سرانجام پس از جلسات فشرده تلفیق، قطار بودجه ۱۴۰۵ شهرداری را با رقم نهایی ۶۵ هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان (با احتساب سازمان‌ها) به ایستگاه تصویب رسانده. اما ورای این اعداد درشت، آنچه این بودجه را از سال‌های گذشته متمایز می‌کند، خیز بلند مدیریت شهری برای شکستن طلسم «تراکم‌فروشی» و پناه بردن به «مولدسازی دارایی‌ها» است.

گروه اقتصاد: صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان استان اصفهان در حالی با بحران ناترازی انرژی و نوسانات ارزی دست‌ و‌ پنجه نرم می‌کند که فعالان این بخش نسبت به تهدید «امنیت غذایی» کشور هشدار می‌دهند. در هفدهمین جلسه کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی اصفهان، اعلام شد که ناهماهنگی در اجرای سیاست آزادسازی نرخ ارز و تأمین نیمی از نیاز واحدها از بازار آزاد، در کنار تعرفه‌های غیرمنصفانه صنعتی، نفسِ این صنعت راهبردی را به شماره انداخته است.

مهدی برزین- صنعت نساجی در اصفهان تنها یک فعالیت اقتصادی نیست؛ بخشی از هویت تاریخی و شناسنامه صنعتی این اقلیم است. اما امروز، آمارهای ارائه‌شده در شورای گفت‌وگو نشان می‌دهد که این شناسنامه در حال مخدوش شدن است. وقتی راندمان واحدهای نساجی به زیر ۴۰ درصد سقوط می‌کند، باید از سیاست‌گذاران پرسید که چگونه زنجیره‌ای که از پتروشیمی‌های داخلی تغذیه می‌شود، به چنین استیصالی رسیده است؟

وحید ریحانی- نام پدیده‌ها مستقل از ما داده شده‌اند و تاریخ و حیات خودشان را پیدا کرده‌اند. رخدادها معمولاً به‌دست فاتحان‌شان نام‌گذاری می‌شوند و به یاد می‌مانند. نبردهای بی‌فرجام‌مانده نام‌های دوگانه و چندگانه بر وقایع تحمیل می‌کنند.

مهدی محمدی- دولت در حالی با حذف ارز ترجیحی به سمت واقع‌گرایی قیمتی حرکت کرده که همزمان با تزریق ۷۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی تحت عنوان «بسته حمایتی»، در حال خنثی‌سازی آثار مثبت این جراحی است. واقعیت این است که وقتی ۸۰ درصد واردات در ید قدرت شرکت‌های دولتی است، حذف رانت ارزی تنها نیمی از مسیر است. نیمه خطرناک‌تر، اصرار بر جبران شوک هزینه‌ها از طریق استقراض و انبساط پولی است که مستقیماً به کوره تورم ۶۰ درصدی می‌دمد. برای صنعت اصفهان و کل کشور، «نقدینگیِ گران» درمان نیست؛ چرا که تورم حاصل از آن، راه تنفس تولید را خواهد بست. اصلاح ارزی بدون انضباط پولی، تنها جابه‌جا کردن خط بحران از «رانت» به «تورم افسارگسیخته» است.

گروه محتوا- بحران نقدینگی در انجمن قطعه‌سازان اصفهان که در نشست اخیر مطرح شد، نمودی عینی از شکست مداخله دولت در صنعت خودرو است. وقتی از مطالبات معوق سال ۱۴۰۲ سخن می‌گوییم، در واقع از سرمایه در گردشی حرف می‌زنیم که در بدنه متورم و زیان‌ده خودروسازان دولتی بلعیده شده است.

دلارام حورمهر - هوای زمستون و سرماش کلافه کننده است هرچی ام لباس بپوشم بازم سرده باید میرفتم بانک کار اداری داشتم با بی حوصلگی رفتم تازه وقتی رسیدم باید منتظر میموندم واقعا نوبر بود

نمایشگاه کیش یکی از مهم‌ترین نمایشگاه‌های صنایع پایین‌دست نفت، گاز و پتروشیمی است. برخلاف نمایشگاه بین‌المللی نفت تهران که تمرکز آن عمدتاً بر صنایع بالادست نفت است، ویژگی اصلی این نمایشگاه حضور فعال دست‌اندرکاران صنعت پایین‌دست، به‌ویژه صنعت پالایش، گاز و پتروشیمی است.

پس از جنـگ جهـانی دوم، به‌ویژه پس از کودتـای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ کـه ریشــه در ملی‌شدن صنعت نفـت داشــت بـه‌تدریج ثبات نسـبی در ایران حاکم شـد. در این زمان اراده رأس هرم قدرت بر صـنعتی شـدن قرار گرفت و افزایش قیمت نفت و ثروت حاصـل از آن نقش مهمی در توسـعه ایفا کرد. مقاله‌ای که می‌خوانید با تکیه بر این پرسش که نفت چه تاثیراتی بر روند توســعه در ایران در دهه ۴۰ شـمسـی داشـته اسـت، تدوین شده اسـت.

ایران با در اختیار داشتن یکی از بزرگ‌ترین ذخایر گاز طبیعی جهان، در نگاه نخست باید کشوری برخوردار از امنیت انرژی بالا باشد؛ مزیتی که می‌تواند رشد صنعتی را تقویت کند، درآمدهای ارزی پایدار ایجاد کند و حتی به اهرمی برای قدرت ژئوپلیتیک تبدیل شود. اما واقعیت شبکه انرژی کشور، روایتی متفاوت دارد. هر سال با آغاز فصل سرما، هشدارها درباره کمبود گاز، محدودیت مصرف صنایع و افزایش استفاده از سوخت‌های مایع تکرار می‌شود. این وضعیت نشان‌دهنده پدیده‌ای است که در ادبیات اقتصاد انرژی «ناترازی گاز» نام گرفته است. وضعیتی که در آن رشد مصرف، از ظرفیت تولید و زیرساخت‌های عرضه پیشی می‌گیرد.

دو شوک نفتی در سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ همواره دستمایه تحلیلگران برای پیش‌بینی افزایش قیمت نفت بر اساس دگرگونی‌های برق‌آسای ژئوپلیتیک بوده است. قیمت نفت ‌و گاز یا حامل‌های انرژی بر اساس عواملی پویا بررسی می‌شود که در گفتار به آن دینامیک‌های بازار می‌گویند، اما تحلیل قیمت بدون توجه به این پویایی و پارامترهای موثر کاری است سطحی و نادقیق که معمولاً به شعارهای پوچ ختم می‌شود. این دینامیک‌ها چه هستند؟ و چگونه می‌توان آنها را تحلیل کرد؟ بگذارید از همان‌ سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ شروع کنیم. علت اینکه تحریم نفتی کشورهای عربی در سال ۱۹۷۳ قیمت نفت را چهار برابر کرد، چه بود؟

در عصر تجارت کنونی‌، صنایع‌ نفت‌ و گاز بخش‌ مهمی‌ از اقتصاد ملی‌ ایران را تشکیل‌ داده و توسعه‌ این‌ صنعت‌ نقشی‌ کلیدی در رشد اقتصادی دارد. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که‌ تا به امروز، صنعت‌ نفت‌ و گاز کشور از نظر کمی‌ و کیفی‌ با وضعیت‌ مطلوب توسعه‌ زنجیره ارزش درنظر‌ گرفته‌‌شده فاصله‌ محسوسی‌ دارد.

«شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های بهینه‌سازی زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران» عنوان مقاله‌ای پژوهشی است که از سوی برخی از پژوهشگران دانشگاه علامه طباطبایی تهیه و تدوین شده است. پژوهشگران این مقاله درباره سابقه و هدف از انجام این مطالعه علمی نوشته‌اند، زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران با افزایش بهره‌وری، کاهش آلاینده‌های محیط ‌زیستی و توسعه صنایع پایین‌دست، نقش اساسی در دستیابی به توسعه پایدار در کشورمان ایفا می‌کند. ازاین‌رو، هدف از انجام این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های بهینه‌سازی زنجیره ارزش پایدار صنعت پتروشیمی ایران با رویکرد آینده‌نگاری راهبردی است. این پژوهش از سوی مجله مدیریت زنجیره ارزش راهبردی مورد توجه قرار گرفته و در ۲۷ صفحه از سوی نشر دانشگاه سمنان به چاپ رسیده است.

صنعت نفت ایران یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی در کشورمان محسوب می‌شود که تاثیر قابل‌توجهی بر توسعه اقتصادی و اجتماعی دارد. این صنعت با دارا بودن منابع عظیم نفت و گاز، نه‌تنها نیازهای داخلی را تامین می‌کند، بلکه از طریق صادرات نفت به یکی از منابع اصلی درآمدهای ارزی ایران تبدیل شده است. بااین‌حال، توسعه و بهبود زیرساخت‌های این صنعت و اتخاذ سیاست‌های مناسب سرمایه‌گذاری در آن، همواره یکی از چالش‌های اساسی بوده است.

شش سال پیش، وقتی ایده «تعامل فعال با جهان» در حوزه انرژی و اقتصاد مطرح شد، شاید برای بسیاری گزاره نظری و حتی خوش‌بینانه‌ای به نظر می‌رسید، اما امروز همان ایده به ضرورتی انکارناپذیر بدل شده است.

امروزه شرکت‌های تولیدی، به‌ویژه صنایع پتروشیمی، به‌دلیل پیشرفت‌های اخیر محیطی، اجتماعی، اقتصادی و فناوری، با چالش‌های اساسی ناشی از انقلاب صنعتی نسل چهارم مواجه‌اند و این چالش‌ها نیازمند قابلیت‌های جدید و رویکردهای چابک و پاسخگو هستند. با وجود انجام تحقیقات زیاد در زمینه آمادگی پذیرش فناوری‌های صنعت چهارم، هنوز خلأهایی در ارزیابی دقیق و جامع وضعیت آمادگی شرکت‌های پتروشیمی برای سازگاری با این تحولات وجود دارد.

تحول دیجیتال و کاربردهای هوش مصنوعی در کدام نقطه از سکوی نفت و گاز ایران ایستاده است؟ به باور سیدفرهنگ فصیحی، رئیس پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت، این صنعت در حال تجربه تلاقی دو حوزه فناوری با ماهیت و چرخه عمر متفاوت است؛ از یک طرف فناوری‌های سنتی نفت و گاز که دوره عمر طولانی دارند و تجربه زیادی در بهره‌برداری از آنها وجود دارد و از طرف دیگر فناوری اطلاعات و ارتباطات، هوشمندسازی و هوش مصنوعی که چرخه عمر کوتاه و قابلیت توسعه سریع دارند. از دیدگاه او، برای استفاده موثر از این ظرفیت‌ها، تمرکز بر سه لایه اصلی ضروری است؛ توسعه زیرساخت داده و حاکمیت اطلاعات، شکل‌دهی و حمایت از کسب‌وکارها و شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در این حوزه و تقویت سرمایه انسانی برای راهبری تحولات دیجیتال. جزئیات بیشتری از نگاه رئیس پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت به این موضوع را در ادامه می‌خوانید.

در شرایطی که امنیت انرژی به یکی از مهم‌ترین مولفه‌های قدرت اقتصادی کشورها تبدیل شده، صنعت نفت و گاز ایران با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری، مدیریتی و مصرفی روبه‌رو است؛ چالش‌هایی که نه‌تنها تولید و صادرات انرژی، بلکه عملکرد صنایع بزرگ را نیز تحت تاثیر قرار داده و ضرورت اصلاح سیاست‌گذاری و الگوی مصرف را بیش از هر زمان دیگری برجسته کرده است.

نفت جهانی در طول زمان از کاربرد محلی به ستون اصلی سیستم‌های انرژی تکامل یافته و به صنعتی کلیدی تبدیل شده است. استفاده انسان از نفت به قرن‌ها پیش برمی‌گردد، اما صنعت نفت مدرن در قرن نوزدهم، زمانی که فناوری‌های پالایش و حفاری توسعه یافتند، شکل گرفت. آغاز واقعی صنعت نفت تجاری با اولین چاه نفت در پنسیلوانیا در سال ۱۸۵۹ رقم خورد. حفار این چاه ادوین دریک بود. این اتفاق نشان داد که نفت می‌تواند در مقیاس بزرگ استخراج و به تجارتی پررونق بدل شود؛ تجارتی که سرمایه‌گذاران بزرگی را به خود جذب می‌کند.

ایران طی چند دهه گذشته با رشد بی‌سابقه صنعت پتروشیمی مواجه شده است. صنعتی که از پتروشیمی مرودشت در سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز شد و امروز به بیش از ۵۷ مجتمع فعال با ظرفیت تولید سالانه نزدیک به ۷۰ میلیون تن رسیده و نقش آن در اقتصاد کشور به‌گونه‌ای است که پس از نفت، به‌عنوان دومین منبع درآمد ارزی برجسته کشور شناخته می‌شود.

صنعت نفت، گاز و پتروشیمی، شریان حیاتی اقتصاد جهانی و موتور محرک توسعه بسیاری از کشورهاست. در این میان، نمایشگاه‌ها بیش از یک ویترین تجاری هستند، آنها به کاتالیزور نوآوری و پلت‌فرمی برای تبادل دانش، عقد قرارداد و ترسیم چشم‌اندازهای آینده تبدیل شده‌اند. هر نمایشگاه انعکاسی است از شرایط ژئوپلیتیک، اقتصادی و فناورانه زمانه و بستری برای تصمیم‌سازی‌های کلان و سیاست‌گذاری‌های استراتژیک. این گزارش سفری است از قلب صنعت انرژی ایران تا صحنه‌های بزرگ بین‌المللی؛ سفری برای درک اینکه نمایشگاه‌ها چگونه آینه تمام‌نمای شرایط اقتصادی، محدودیت‌ها، فرصت‌ها و رویاهای صنعت انرژی در هر جغرافیا هستند.

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با آغاز به کار دولت چهاردهم با مجموعه‌ای از چالش‌های پیچیده مواجه شد. از ناترازی سوخت و تاخیر در تعمیرات دوره‌ای پالایشگاه‌ها گرفته تا فشار تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای که بر تامین و توزیع سوخت سایه افکنده بود. شرایط موجود، نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های تولید، کیفیت و مدیریت مصرف بود تا اطمینان حاصل شود که کشورمان در پیک مصرف و فصول سرد سال با کمبود سوخت مواجه نمی‌شود. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران به جهت‌گیری‌های اساسی، دستاوردهای عملیاتی، پروژه‌های در حال بهره‌برداری و برنامه‌های آینده پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه صنعت پالایش با هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف دولت و بهره‌گیری از سرمایه انسانی توانست مسیری پایدار را در تامین سوخت کشور دنبال کند. مطلب زیر تلخیصی از گفت‌وگوی مفصل معاون وزیر نفت با شبکه اطلاع‌رسانی نفت و انرژی (شانا) وابسته به وزارت نفت است.

شاخ و شانه کشیدن سرنشینان یک خودرو برای آمبولانس اورژانس اصفهان که در حال انتقال یک بیمار بدحال به بیمارستان الزهرا بود، تراژدی مرگ و زندگی است که سخت به باور می‌نشیند.

هر کس دستی بر آتش کارآفرینی یا مدیریت بنگاه‌های اقتصادی داشته باشد به نیکی دریافته است که ابهام و عدم قطعیت در ذات آن نهفته است و اکنون توانایی تحلیل و مواجهه با ابهام و عدم قطعیت در تقریباهمه پیمایش‌ها، به‌عنوان یکی از پنج شایستگی مهم مدیران مطرح‌شده است. پدیده ابهام و عدم قطعیت همواره وجود داشته است اما شاخص‌های آن نشان می‌دهد که گستره تاثیرگذاری آن نسبت به گذشته روند صعودی و نمایی بسیار معنی‌داری را طی کرده است.

لیلی زواره‌ای- بررسی جداول بودجه سال آینده نشان می‌دهد که تخصیص بودجه استانی به‌خصوص برای استان‌های مهم و صنعتی در سال ۱۴۰۵ متناسب با وزن جمعیتی این استان‌ها نیست و میان «جمعیت» و «سهم بودجه» تناسبی وجود نداشته و واگرایی معناداری اتفاق افتاده است. استان‌هایی مانند تهران، اصفهان، خراسان رضوی و فارس با جمعیت بالا و نقش کلیدی در اقتصاد ملی، سهمی کمتر یا نزدیک به میانگین از بودجه دریافت کرده‌اند؛ وضعیتی که فشار مضاعفی بر زیرساخت‌ها، خدمات عمومی و کیفیت زندگی در این مناطق وارد می‌کند. در سوی دیگر، برخی استان‌های کم‌جمعیت و محرومی مانند کهگیلویه‌ و بویراحمد، ایلام و خراسان جنوبی سهم بودجه‌ای بیشتری نسبت به جمعیت خوددارند که با دلایلی مانند محرومیت‌زدایی، هزینه‌های جغرافیایی و توسعه منطقه‌ای همراهی می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که بودجه‌ریزی استانی در ایران بیش از آنکه جمعیت‌محور باشد، تابع ترکیبی از عوامل سیاسی، توسعه‌ای و ساختاری است؛ الگویی که بیشتر عدالت‌محور به نظر می‌رسد.

نسیم زمانی: طرح توزیع شیر رایگان در مدارس، سال‌هاست که از سوی سیاست‌گذاران کشور به‌عنوان ابزاری پیشگیرانه و سلامت‌محور مطرح می‌شود؛ طرحی که قرار بود با هزینه‌ای محدود، از بروز هزینه‌های سنگین درمانی در دهه‌های آینده جلوگیری کند. با این حال، هر بار اجرای آن با بهانه‌ها و توجیهاتی به تأخیر افتاده است.