معماری نوین سبد انرژی چین
این تحولات، تصویری چندوجهی از اقتصاد و نظام انرژی چین ارائه میدهد؛ تصویری که از یکسو نشاندهنده تعمیق گذار به سمت برق پاک است و از سوی دیگر، استمرار ملاحظات امنیت انرژی و ذخیرهسازی راهبردی را برجسته میکند. بر اساس دادههای موسسه اطلاعات کالایی «کلپر»، مجموع واردات گاز طبیعی مایع(LNG) چین در سال۲۰۲۵ به ۶۶.۶میلیونتن متریک رسید؛ رقمی که نسبت به سال۲۰۲۴ حدود ۱۱.۶میلیون تن، معادل ۱۵درصد، کاهش نشان میدهد و پایینترین سطح واردات سالانه از سال۲۰۲۲ تاکنون محسوب میشود.
کاهش واردات گاز طبیعی مایع عمدتا به افت فعالیتهای صنعتی و تداوم رکود نسبی در بخش تولید نسبت داده میشود، با اینحال نیروگاههای چین در سال۲۰۲۵ تولید برق با گاز طبیعی را حدود ۵درصد افزایش دادند و آن را به سطحی بیسابقه رساندند. این موضوع نشان میدهد؛ با وجود افت واردات، تقاضای کلی برای گاز طبیعی در بخش برق همچنان حفظ شده و احتمالا بخشی از نیاز از طریق منابع داخلی یا قراردادهای خط لوله تامین شدهاست.
با وجود این افزایش تولید، سهم گاز طبیعی در شبکه برق چین به ۲.۸درصد کاهشیافت که کمترین سطح در چند سالاخیر بهشمار میرود. این آمار تاکید میکند؛ گاز همچنان نقش حاشیهای در ترکیب تولید برق این کشور دارد و جایگاه آن دربرابر زغالسنگ و انرژیهای تجدیدپذیر محدود باقیمانده است. در بازار زغالسنگ نیز روندی مشابه مشاهده شد. واردات زغالسنگ حرارتی که عمدتا در نیروگاهها مصرف میشود، در سال۲۰۲۵ حدود ۱۱درصد یا نزدیک به ۴۰میلیونتن کاهشیافت و به حدود ۳۰۸میلیونتن رسید؛ رقمی که پایینترین سطح واردات از سال۲۰۲۲ به اینسو است. این روند در چارچوب سیاستهای دولت چین برای مدیریت تدریجی کاهش وابستگی به زغالسنگ و همزمان حمایت از معادن داخلی قابلارزیابی است.
در بخش فولاد، واردات زغالسنگ با کاهش ۲۴درصدی مواجه شد؛ افتی که به تداوم رکود بخش ساختوساز و کاهش تقاضا برای فولاد نسبت داده میشود. در مقابل، واردات کُک مورداستفاده در کورههای بلند فولادسازی ۴۵درصد افزایشیافت؛ زیرا کاهش تولید فولاد داخلی، به کمبود عرضه داخلی این مادهمنجر شدهاست. در مجموع، تا زمانیکه بخش املاک و مستغلات چین به مسیر رشد پایدار بازنگردد، انتظار میرود تقاضا برای مواد اولیه مرتبط با ساختوساز در سطوح پایین باقیبماند.
جهش تولید برق پاک
همزمان با افت واردات سوختهای فسیلی، تولید برق پاک چین در سال۲۰۲۵ جهشی قابلتوجه را تجربه کرد. بر اساس دادههای اندیشکده «امبر»، تولید برق پاک این کشور به ۴.۳۲هزار تراواتساعت رسیدکه نسبت به سالقبل ۱۵.۴درصد رشد نشان میدهد.
افزایش ۴۳درصدی تولید برق خورشیدی و رشد ۱۴درصدی تولید برق بادی، موتور اصلی این جهش بودند. توسعه گسترده ظرفیتهای جدید خورشیدی و بادی، همراه با بهبود زیرساختهای شبکه، امکان جایگزینی بخشی از تولید زغالسنگ را فراهم کرد. در شرایطی که بخش بزرگی از ظرفیت صنعتی چین بهدلیل ضعف تقاضای داخلی و خارجی زیر سطح بالقوه فعالیت میکرد، شرکتهای برق توانستند تولید مبتنی بر زغالسنگ را کاهش دهند و در عین حال، کل تولید برق کشور را افزایش دهند.
در نتیجه، مجموع تولید برق چین در سال۲۰۲۵ با رشد ۵درصدی به رکورد ۱۰هزار و ۴۲۱ تراواتساعت رسید. این هفتمین سالمتوالی است که تولید برق چین حداقل ۴درصد رشد سالانه را ثبت میکند؛ روندی که نشاندهنده استمرار نیاز فزاینده این کشور به انرژی، حتی در دورههای رشد اقتصادی ملایمتر است. پیشبینی میشود در سال۲۰۲۶ نیز توسعه سامانههای خورشیدی، بادی و ذخیرهسازی باتری که عمدتا در داخل چین تولید میشوند، ادامه یابد و سهم برق پاک در سبد تولید این کشور افزایش بیشتری پیدا کند.
رشد قابلتوجه واردات نفت
درحالیکه واردات گاز و زغالسنگ کاهشیافت، واردات نفتخام چین در سال۲۰۲۵بار دیگر روندی صعودی را تجربه کرد. بر اساس دادههای کلپر، مجموع واردات نفتخام این کشور به ۳.۷۵میلیارد بشکه رسیدکه نسبت به سالپیش حدود ۴۳میلیون بشکه یا ۱.۱درصد افزایش نشان میدهد. این رشد پس از افت واردات در سال۲۰۲۴ رخداد و فرضیه ورود چین به یک روند نزولی پایدار در واردات نفت را تضعیف کرد. با توجه به ثبات نسبی تقاضا برای فرآوردههای پالایششده، بخش عمده نفت وارداتی صرف افزایش ذخایر راهبردی شد؛ ذخایری که پکن آنها را سپری حیاتی دربرابر ریسکهای ژئوپلیتیک فزاینده ارزیابی میکند. انتظار میرود روند ذخیرهسازی نفت در سال۲۰۲۶ نیز ادامه یابد و در صورت بهبود فعالیتهای صنعتی، واردات نفت در سطوح بالا حفظ شود.
مازاد صادرات فناوریهای پاک
چین در سال۲۰۲۵ نهتنها در تولید برق پاک رکورد زد، بلکه در صادرات فناوریهای انرژی پاک نیز بهدستاوردی تازه دستیافت. ارزش کل صادرات فناوریهای پاک این کشور با بیش از ۲۰درصد رشد به حدود ۲۲۲میلیارد دلار رسید؛ رقمی که رکوردی جدید محسوب میشود.
باتریها با ۸۲میلیارد دلار ارزآوری، پردرآمدترین بخش صادرات بودند. صادرات خودروهای برقی نیز با ارزش ۶۹میلیارد دلار به بالاترین سطح تاریخی خود رسید. در کنار آن، صادرات قطعات شبکه برق و تجهیزات گرمایش و سرمایش بهترتیب به حدود ۱۹ و ۱۷میلیارد دلار افزایشیافت و رکوردهای تازهای ثبت کرد. صادرات قطعات نیروگاههای بادی نیز به حدود ۵میلیارد دلار رسید. در مقابل، صادرات ماژولهای فتوولتائیک خورشیدی با کاهش ۸درصدی به حدود ۳۰میلیارد دلار محدود شد؛ کاهشی که در پی کندشدن نسبی موج سرمایهگذاری جهانی در انرژیهای تجدیدپذیر پس از چند سالرشد شتابان رخ داد.
با این حال، با توجه به گسترش بازارهای انرژی پاک در اروپا، آسیای جنوبشرقی و خاورمیانه، انتظار میرود چین در سال۲۰۲۶ و سالهای بعد نیز جایگاه خود را بهعنوان بازیگری تعیینکننده در زنجیره تامین جهانی فناوریهای انرژی حفظ کند.مجموع تحولات سال۲۰۲۵ نشان میدهد چین در مسیر دوگانهای حرکت میکند: از یکسو با شتاب به سمت گسترش تولید و صادرات فناوریهای پاک پیشمیرود و سهم برق تجدیدپذیر را افزایش میدهد؛ از سوی دیگر، برای تضمین امنیت انرژی و مقابله با ریسکهای ژئوپلیتیک، واردات و ذخیرهسازی نفتخام را تقویت میکند.
کاهش واردات گاز مایع و زغالسنگ، همراه با رشد تولید برق خورشیدی و بادی، حاکی از تعمیق گذار انرژی در بزرگترین بازار برق جهان است. در عین حال، استمرار وابستگی به نفت و ملاحظات راهبردی پیرامون آن نشان میدهد؛ این گذار، فرآیندی تدریجی و چندلایه خواهد بود؛ فرآیندی که آثار آن نهتنها بر بازار انرژی چین، بلکه بر توازن عرضه و تقاضای جهانی نیز تعیینکننده خواهد بود.
